Inteligjenca artificiale në Shqipëri po kalon gradualisht nga bisedat për të ardhmen në projekte reale shtetërore dhe komerciale. Megjithatë, vendi ndodhet ende vetëm në fillimet e përdorimit masiv: sipas të dhënave të qeverisë, në shtator 2026 rreth 9% e ndërmarrjeve përdornin AI. Prandaj do të ishte e gabuar të thuhej se inteligjenca artificiale përdoret tashmë gjerësisht në të gjithë biznesin shqiptar.
Një nga shembujt më të dukshëm të përdorimit shtetëror është Diella — asistenti virtual i platformës e-Albania. Ai u prezantua në janar 2025 dhe përdoret për ndërveprimin e qytetarëve me shërbimet elektronike shtetërore. Sipas të dhënave të qeverisë, deri në shtator 2025 Diella kishte regjistruar rreth 972 mijë ndërveprime, ndërsa 36 mijë dokumente të lëshuara kohët e fundit kishin marrë vulën e saj dixhitale.
AI në Shqipëri planifikohet të përdoret edhe direkt brenda aparatit shtetëror. Në vitin 2026, qeveria njoftoi se po punohej për një sistem që do të përdorë inteligjencën artificiale në prokurimet publike, si dhe për brezin e ardhshëm të e-Albania — e-Albania 2.0. Përveç kësaj, po shqyrtohen projekte për përdorimin e AI në turizëm, bujqësi, shëndetësi dhe sektorin financiar.
Një drejtim më vete është lufta kundër mashtrimit dhe analiza e dokumenteve. Në sektorin bankar, AI tashmë konsiderohet jo vetëm si asistent virtual për klientët. Një studim i kryer në vitin 2026 mes të gjitha 12 bankave të Shqipërisë dhe edhe tri organizatave të tjera financiare, tregoi përdorim ose përdorim pilot të AI-së gjeneruese, automatizimit të proceseve, chatbot-eve, sistemeve të zbulimit të mashtrimit, kontrollit të operacioneve kundër pastrimit të parave, sigurisë kibernetike dhe përpunimit të dokumenteve.
Një shembull interesant është shfaqur edhe në telekomunikacione. Vodafone Albania, në korrik 2026, nisi në Tiranë një sistem pilot në të cilin AI menaxhon një pjesë të punës së antenës celulare. Sistemi analizon lëvizjen e njerëzve, ngarkesën e rrjetit dhe kushtet e jashtme, pas së cilës mund të ndryshojë automatikisht parametrat e funksionimit të pajisjeve. Vodafone e quan këtë një nga shembujt e hershëm të Physical AI — inteligjencës artificiale që nuk analizon vetëm informacionin, por ndikon direkt në infrastrukturën fizike.
Ndërkohë, shteti pranon se sektori privat mbetet ende dukshëm prapa atij shtetëror përsa i përket nivelit të dixhitalizimit. Prandaj, në vitin 2026, autoritetet filluan të përgatisin programe të reja mbështetjeje për AI dhe projekte pilot së bashku me kompani dhe organizata teknologjike. Njëkohësisht, Shqipëria po harton Strategjinë e saj Kombëtare të Inteligjencës Artificiale për periudhën 2026–2030 dhe po përgatit legjislacionin e lidhur me AI Act-in evropian.
Në përfundim, sot AI në Shqipëri mund të vërehet njëkohësisht në disa fusha: shërbimet shtetërore, bankierinë, sigurinë kibernetike, telekomunikacionet, përpunimin e dokumenteve dhe automatizimin e biznesit. Por vendi ndodhet ende më shumë në fazën e futjes aktive dhe eksperimenteve, sesa në një situatë ku AI është bërë një mjet i përditshëm për shumicën e kompanive.
Burimet: qeveria e Shqipërisë, Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit, Banka e Shqipërisë, Vodafone Albania.
Comments
SHKRUAJ NJË KOMENT